فرآیند ثبت اطلاعات در حافظه

تعداد بازدید: 4243

رای دهی: 5 / 5

فعال سازی ستارهفعال سازی ستارهفعال سازی ستارهفعال سازی ستارهفعال سازی ستاره
 

بهنظر میرسد ما آدمیان هر چه داریم یا هرچه که هستیم ازبرکت حافظه است. حافظه پدیدههای بی شمار هستی را در کل واحدی یکپارچه میکند. اگر نیروی پیوند دهنده و وحدت بخش حافظه نبود، هوشیاری انسان به لحظههای زندگیاش تجزیه میشد. مطالعات زیادی درحوزه حافظه صورت گرفته است و امروزه روانشناسان برای حافظه انواع مختلفی قائل هستند که سادهترین آن تقسیم حافظه به بلند مدت و کوتاه مدت است. اما حافظه از هر نوعی  که باشد، در برخورداری از مراحل حافظه وضعیت یکسانی دارد. البته گروهی از روانشناسان بخش دیگری را به نام حافظهی حسی به این تقسیم بندی میافزایند. به صورت کلی، حافظه به گروهی از فرآیندهای روانی و مغزی تلقی میشود که با استفاده از آنها فرد تجارب و ادراکهای مختلف را ذخیره و آنها را یادآوری میکند. 

این فرآیند های حافظه سه مرحله دارد که عبارتند از: 

1. رمزگردانی در این مرحله، اطلاعات فیزیکی به نوعی رمز قابل قبول برای حافظه تبدیل میشوند.
(مانند رمز
های دیداری، شنیداری، گفتاری و معنایی.)

2. اندوزش مرحله نگهداری اطلاعات رمزگردانی شده است.

3. بازیابی فرآیندی است که به کمک آن، اطلاعات هنگام نیاز از حافظه خوانده می شوند. 



اساس زیستی مراحل حافظه

در مراحل مختلف حافظه، ساختارهای متعددی در مغز دخالت دارند. تحقیقات نشان میدهد، در جریان خواندن مطالب یا همان مراحل رمزگردانی، بیشتر نیمکرهی چپ مغز دخیل است و در جریان فراخوانی و یادآوری اطلاعات، بیشتر نیمکرهی راست مغز فعال است. همچنین بخشی از مغز که به "هایپوکمپ" موسوم است، فقط در حافظهی بلند مدت نقش دارد اما تأثیری در حافظهی کوتاه مدت ندارد. این در حالی است که فرآیندهای مربوط به حافظهی کوتاه مدت در مناطق پیشانی قشر مغز رخ میدهد. بسته به اینکه اندوزش مطالب برای چند ثانیه(حافظهی کوتاه مدت) یا برای مدت طولانیتر(حافظهی بلند مدت) مورد نظر باشد، شیوه کار متفاوت است.

به
طور کلی مرحله رمزگردانی در حافظهی کوتاه مدت بهصورت رمز صوتی، دیداری و یا شنیداری است. اما در حافظهی بلند مدت، به صورت رمز معنایی ذخیره میشوند. برای مثال اگر حرف"ب"در حافظهی کوتاه مدت به صورت رمز صوتی ذخیره شده باشد، هنگام یادآوری ممکن است حرفی که از نظر صوتی به آن نزدیک است یادآوری شود. مانند حرف"پ"یا"ف" اما در حافظهی بلند مدت، چون رمزگردانی به شکل معنایی صورت میگیرد، هنگام یادآوری ممکن است داده هم معنای آن بازیابی شود. برای مثال اگر فردی در حافظهی بلند مدت خود، کلمه"آفتاب" را ذخیره کرده باشد، ممکن است در مرحلهی بازیابی کلمه"خورشید" را یادآوری کند.

در مرحله
ی بازیابی اطلاعات نیز تفاوتهایی میان انواع حافظه وجود دارد. برای بازیابی دادههای ذخیره شده درحافظه، مغز باید فرآیند جستجو را انجام دهد. این فرآیند در حافظهی کوتاه مدت بسیار سریع صورت میگیرد، اما در حافظهی بلند مدت به عوامل مختلفی از جمله  نوع طبقه بندی مطالب در حافظه و مدت سپری شده از اندوزش اطلاعات تا بازیابی آنها، بستگی دارد.

یکی دیگر از تفاوت
های انواع حافظه، میزان گنجایش آنها است. بررسیها نشان میدهد، گنجایش حافظهی کوتاه مدت محدود، یعنی بین 5 تا 9 داده و به طور متوسط، 7 داده است، در حالی که گنجایش حافظهی بلند مدت، نامحدود است.

این یافته
ها دانشمندان را قادر ساخته است، راههایی برای تقویت حافظه، انتقال صحیح دادهها از حافظهی کوتاه مدت به بلند مدت و چگونگی یادآوری مناسب آنها ارائه کنند. از مهمترین راههایی که انتقال مطالب از حافظه کوتاه مدت به بلند مدت را سبب میشود، ایجاد پیوند بین مطالب موجود در حافظهی کوتاه مدت با مطالبی است که از قبل در حافظهی بلند مدت وجود دارد و روش دیگر مرور ذهنی است. مرور ذهنی تحکیم و انتقال اطلاعات را به حافظهی بلند مدت با سهولت انجام میدهد.

امروزه دانش
آموزان و داوطلبان قبل از پرداختن به موضوع حافظه، مشکل خود یعنی فراموشی را مطرح میکند و علت بروز فراموشی را عدم برخورداری از حافظهی قوی عنوان میکنند. پس بی مناسبت نیست اگر فراموشی را بشناسیم و ارتباط آن را با حافظه یافته و آنگاه ببینیم چگونه میتوان با رعایت نکاتی ساده، فراموشی را فراموش کرد و از حافظهای خوب برخوردار بود.

فراموشی با مراحل حافظه رابطه تنگاتنگی دارد. اگر در هر یک از این سه مرحله خطایی صورت گیرد، دیگر مطالب آموخته شده یا وقایع و چیزها به خوبی بازیابی نخواهند شد.

چنانچه خطایی در مراحل رمز
گردانی یا سپردن اطلاعات به حافظه اتفاق افتد، در واقع به این معنی است که حافظه شرایط لازم را برای رمزگردانی اطلاعات به نحو مناسب نداشته است. ممکن است کمبود توجه در حین سپردن اطلاعات به حافظه، عامل این خطا باشد. زمانی که میخواهیم مطلبی را به حافظهی خود بسپاریم، به آن توجه میکنیم. توجه ما رمزگردانی و سپردن آن به حافظه را امکان پذیر میسازد. خیلی از مطالبی که میشنویم، اما به آن توجه نمیکنیم، فراموش میکنیم. به عبارتی تنها مطلبی که مورد توجه ما قرار میگیرد، به حافظه سپرده میشود. در غیر این صورت حافظهی ما در هر لحظه در مقابل سیلی از اطلاعات قرار میگرفت که چندان ضرورتی هم برای ما نداشتند.

زمانی که خطا در مرحله
ی اندوزش اتفاق میافتد، به این معنی است که اطلاعات به شیوهی درست و کاملی ذخیره نشدهاند و یا درجای مناسب خود قرار نگرفتهاند. یکی از عواملی که اندوزش اطلاعات را میسر میسازد، مرور ذهنی است. مرور ذهنی به نیرومند شدن اطلاعات در حافظه کمک میکند و دوام آنها را در حافظه، طولانیتر میسازد. بنابراین بدون مرور ذهنی اطلاعات از حافظه محو شده و دسترسی به آنها ناممکن میشود و و زمانی اتفاق میافتد که اطلاعات جدید جای اطلاعات قدیم را میگیرد. به این علت که گنجایش حافظهی کوتاه مدت معمولاً محدود است و اگر چه برای استفاده حداکثری از آن شگردهایی مثل روش تقطیع کردن را مورد استفاده قرار میدهیم، اما در هر زمانیکه اطلاعاتی که قصد اندوزش آنها را داریم، فراتر از گنجایش حافظه باشد، ذخیره نخواهد شد و یا ناچاراً اطلاعات قبلی را از بین خواهند برد.

درمرحله
ی بازیابی نیز عواملی مثل تداخل و عوامل هیجانی، یادآوری اطلاعات را با مشکل مواجه میسازند. زمانیکه در حافظهی ما اطلاعات مختلفی با نشانهی مشترکی ذخیره شده باشند، به هنگام استفاده از آن نشانه برای بازیابی یکی از اطلاعات، اطلاعات دیگر به ذهن خواهند آمد و مزاحم بازیابی اطلاعات مورد نظر خواهند شد. برای مثال اگر شماره تلفن جدید دوست خود را یاد بگیرید، بعد از مدتی یادآوری شماره تلفن قبلی او برایتان مشکل خواهد بود. به این علت که نام دوست شما برای شماره تلفن فعلی و قبلی او نشانه مشترکی است و یادآوری یکی از آنها با این نشانه، با مشکل همراه خواهد بود.

 فراموشی به عنوان یکی از اختلال های هنگام مطالعه 


فراموشی
های مربوط به مسایل جزئی زندگی روزمره هر از چند برای تمام افراد اتفاق میافتد و جای هیچگونه نگرانی ندارد، اما در  برخی افراد شدت فراموشی یا موضوعات مربوط به فراموشی طوری است که نمیتوان آن را حالتی طبیعی تلقی کرد.

افراد افسرده و افراد مضطرب معمولاً با درجات شدیدتری از فراموشی مواجه هستند و اغلب بیش از دیگران در مسایل روزمره زندگی دچار فراموشی میشوند. از ناراحتیهای اساسی آنها که نزد روانپزشک یا روانشناش از آن گله میکنند، مشکل حافظهشان است که مشکلات زیادی را برای آنها ایجاد میکند.

گاهی اوقات فراموشی در اثر ضایعات مغزی اتفاق میافتد که معمولاً به دنبال یک سانحه مثل تصادف است، دیده میشود. در این حالت بیمار ممکن است بخشی از اطلاعات مربوط به زندگی خود را فراموش کند. این فراموشی ممکن است فراموشی پیشگستر یا پسگستر باشد.

در نوع دیگر از فراموشی که بسیار هم نادر است، هیچ علت جسمی خاصی وجود ندارد، ولی فرد با فراموشی گستردهای مواجه است. بهطوری که ممکن است فرد تمام اطلاعات مربوط به بخشی از زندگی خود را به طور کامل فراموش کند. این نوع از فراموشی معمولاً دلایل روانشناختی دارد و به آن فراموشی روانزاد گفته میشود. گاه یک هیجان شدید، یک شک عصبی و ... دلیل این نوع فراموشی است.

نوع دیگر از فراموشی تحت عنوان آلزایمر شناخته می شود که معمولاً در سنین بالاتر اتفاق میافتد و علل ژنتیکی برای آن شناخته شده است.

برای فراموشیهایی که بهصورت روزمره اتفاق میافتند و یا برای جلوگیری از وقوع فراموشی در مطالب درسی و... معمولاً روشهای به سازی حافظه مفید خواهد بود. در این روشها مواردی آموزش داده میشود که فرد با استفاده از آنها میتواند مراحل رمزگردانی، اندوزش و بازیابی اطلاعات را با دقت و سهولت بیشتری انجام دهد. زمانی که فراموشی به عنوان نشانهی یک اختلال روانی دیگر مثل اضطراب و افسردگی است، معمولاً با درمان این نوع اختلالات مشکل فراموشی نیز حل خواهد شد و برای اختلال فراموشی ناشی از ضایعات مغزی، فراموشی روانزا و آلزایمر روشهای اختصاصیتر به صورت درمان پزشکی و روان درمانی استفاده میشود.

در فضایی که ما و داوطلبان کنکور قرار داریم به نظر میرسد بیشترین نوع فراموشی مربوط به درگیر بودن داوطلبان با گستردگی حجم اطلاعات و نیز استرسها، اضطرابها و هیجانات ناشی از آزمونها و نتایج آنها باشد. به همین دلیل مواردی را که بهعنوان راه کارهای عمومی برای کاستن از فراموشی و تقویت حافظه پیشنهاد میکنیم:

1. علاوه بر اینکه برای کارهای علمی روزانهی خود برنامه ریزی منظم و منسجمی را پیشبینی میکنید، به انجام آن برنامه نیز مقید باشید.

2. در تنظیم برنامه خود را از مشورت مشاورین آگاه و توانمند بینیاز ندانید و بکوشید از چنین افرادی حداکثر استفاده را ببرید.

3. تلاشها و فعالیتهای روزانهی خود را بر اساس واقعیتهای وجودی خودتان تنظیم کنید و بکوشید از خیالپردازی فاصله بگیرید.

4. برای هر روز خود یک فعالیت بدنی و ورزشی قرار دهید. سادهترین نوع چنین فعالیتهایی، قدم زدن سریع و طولانی(20تا 30 دقیقه ای) است.

5. بهموقع و به اندازه کافی بخوابید زیرا استراحت خوب مغز میتواند اطلاعات بیشتر و بهتری را به حافظه شما بازگرداند.

6. انجام برخی کارهای مورد علاقهی خود را(خریدن یک شاخه گل، کتاب رمان، ملاقات دوستان قدیمی و...) در برنامهریزی روزانه پیش بینی کنید.

7. اگرچه مصرف یک نوبت درهفته برای تغییر ذائقه بد نیست، ولی غذاهای سسدار نخورید.

8. استفاده از چای گیاهی و نیز موز به دلیل سرشار بودن از املاح معدنی و نیز ویتامینB در روانی حافظه و اصلاح اختلالات آن به شدت موثر است.

9. خوردن قند و شکر مصنوعی را کاهش دهید و به جای آنها از خوردنیهایی که دارای شیرینی طبیعی هستند استفاده کنید.

10. غذا خوردن و عادات غذایی مرتبط با آن را جدی بگیرید و بکوشید از برنامهی غذایی مرتبی که حاوی پروتئین و هیدروکربورهای کافی هستند استفاده کنید.

0
0
0
s2sdefault

نظرات (0)

0 از 5 براساس 0 رای
اولین نفری باشید که برای این مطلب نظر خود را اعلام می نماید

بهتر است نام و نظر خود را فارسی تایپ کنید ( برای انتشار سریع نظر یا افزودن فایل پیوست، باید وارد حساب کاربری خود شوید‫.‬ البته بدون ثبت نام هم می توانید نظر و یا سؤال خود را ثبت کنید‫.‬ )
پیوست (0 / 3)
انتشار موقعیت