روش صحيح مطالعه

بازدید: 3034

امتیاز کاربران

ستاره فعالستاره فعالستاره فعالستاره فعالستاره فعال
 

موفقیت در آزمون کنکور نیازمند به کارگیری تمامی ابزارها و امکانات لازم است. بسیاری از داوطلبان کنکور علیرغم تلاش ها و مطالعه­های منظمی که در طول سال کنکور انجام می دهند، نتیجه دلخواه خود را به دست نمی­آورند. چرا که از روش های صحیح استفاده نمی­کنند. در واقع استفاده از روش صحیح مطالعه که مهمترین فعالیت در سال کنکور محسوب می شود به عنوان یکی از عوامل مؤثر در موفقیت، می تواند سبب بهبود رتبه و درصدهای ما در کنکور باشد. آنچه مسلم است این است که کسب رتبه مطلوب در کنکور نیازمند مطالعه و برنامه ریزی حرفه ایست و استفاده از روش صحیح مطالعه جز رفتارهای حرفه­ای محسوب می شود  .


قبل از اینکه به بررسی این روش بپردازیم، ذکر 2 نکته الزامیست: 

الف)هر یک از شما براساس مطالعه در 11 سال گذشته به روش و مراحلی از مطالعه عادت کرده­اید و با عمل به آن، به نتیجه نسبتاً مطلوبی هم رسیده­اید. همین که دروس سال سوم دبیرستان را با موفقیت گذرانده­اید، نشان از بازده ای روش های شما بوده است. امّا واقعیت این است که موفقیت در آزمون کنکور با سال­های پایه متفاوت است    .

سال کنکور 4 تفاوت اصلی با سال
­های پایه دارد:
1. حجم مباحث

2. نوع یادآوری (آزمون)

3. عامل رقابت

4. اهمیت نتیجه

بنابراین لازم است ما هم متناسب با تغییرات آزمون کنکور، روش مطالعه و برنامه ریزی را تغییر دهیم تا بتوانیم در کنکور به نتیجه دلخواه خود برسیم. تغییر و اصلاح روش مطالعه، یکی از این تغییرات لازم است. پس اگر روش زیر برایتان سخت و جدید بود و تصور کردید که باید با روش قبلی خود مطالعه کنید، بدانید که راحتی ما کم اهمیت تر از ابزارهای اصولی برای موفقیت است. در واقع، شاید شما با روش قبلی خود احساس آرامش و راحتی داشته باشید امّا آنچه سبب موفقیت شما خواهد شد، استفاده از روش های درست است    .

ب)توضیح این روش کمی طولانی به نظر می رسد امّا واقعاً انجام دادن آن، آنقدر هم طولانی نیست. نگران این نباشید که چگونه این روش طولانی را انجام دهم. در عمل شما خواهید دید که می توانید با کمی زمان بیشتر به نتیجه بسیار بهتری برسید    .

روش صحیح مطالعه این روش در دو مرحله  قبل از مطالعه و  در حین مطالعه قابل بررسی است    .

1.قبل از مطالعه

1-1 پیش خوانی
اولین و مهمترین مرحله مطالعه که معمولاً از آن غافل می شویم، پیش خوانی است. حتماً تا به حال پازل بازی کرده­اید. شما باید با چیدن قطعات مختلف در کنار هم یک تصویر را به دست آورید. اگر قبل از شروع بازی شما تصویر کلی که قراراست بسازید را دیده باشید قطعاً سریع تر و آسان­تر این کار را انجام می دهید    .

پیش خوانی با هدف دیدن تصویر کلی فصل یا بخش موردنظر، بسیار تأثیرگذار است. بررسی اجمالی فصل یا بخش موردنظر از طریق نگاه کردن به تصاویر، سرفصل­ها، عناوین، مطالب و قسمت هایی که با رنگ یا فونت متفاوتی نوشته­اند، می تواند کافی باشد. این کار باید 2 الی 4 دقیقه طول بکشد، نه بیشتر    !

1-2 سؤال­گذاری

امتحانات سال­های قبل را به خاطر دارید؟ یادتان می آید که در امتحانی به یک یا چند سؤال جواب نداده­اید و در جلسه امتحان هم هر چه به ذهنتان فشار آوردید، نتوانسته­اید به آن­ها پاسخ دهید. حتماً تا به حال این وضعیت را تجربه کرده­اید. اما بعد از امتحان، وقتی پاسخ آن سؤالات را از جزوه یا کتاب پیدا کرده­اید، برای مدت زمان بیشتری در ذهنتان باقی مانده است. علت این موضوع ایجاد گرسنگی ذهنی است. وقتی شما سؤالی در ذهنتان ایجاد می شود که برای مدتی فکرتان را مشغول می کند، ذهن شما دارای خلاء می شود و این باعث چسبندگی مطلب خواهد شد    .

حالا اگر می خواهید در حین مطالعه تمرکزتان افزایش یابد، کافی است بعد از مرحله پیش خوانی، از مطالبی که خوانده­اید، سؤال طرح کنید. هدف شما از طرح سؤال باید ایجاد کنجکاوی ذهنی باشد. این کنجکاوی ذهنی سبب افزایش میزان تمرکز شما در حین مطالعه می شود. یادتان باشد تمرکز در حین مطالعه(کلاس) حتماً با استفاده از روش های ایجاد تمرکز در حین مطالعه ایجاد نمی­شود و نیازمند اجرای دقیق مراحل قبلی است    .

سؤال­گذاری یکی از روش های ایجاد تمرکز در مطالعه یا کلاس است. البته اگر شما حوصله طرح سؤال ندارید، می توانید چند تست بزنید و با این کار در مورد بخش هایی از فصل یا درس، ایجاد سؤال کنید. ممکن است شما پاسخ این سؤالات را هیچگاه پیدا نکنید، اما این اصلاً مهم نیست. مهم این است که تمرکز و کنجکاوی شما در حین مطالعه افزایش یابد    .

2. مراحل در حین مطالعه

2-1 مطالعه جزوه
بعد از اینکه دبیر مربوطه، فصل یا بخش مورد نظر را تدریس کرد(یا اینکه بر حسب شرکت در آزمون، نوبت به مطالعه آن قسمت رسید) شما باید جزوه ای را که در اختیار دارید، مطالعه کنید. این کار باید 2 ویژگی مهم داشته باشد    :

-خواندن جزوه باید عمیق و مفهومی باشد یعنی همزمان با خواندن مطالب، به تفکر و تأمل بپردازید. مثلاً بعد از خواندن هر قسمت، یک علامت سؤال (؟) بگذارید و با دیدن هر فرمول، آن را به سرعت نپذیرید، قطعاً عمق مطالعه را افزایش خواهد داد    .

- از نکات کلیدی و مهم مطلبی که می خوانید،یادداشت برداری کنید. این کار باید بلافاصله بعد از خواندن هر نکته صورت گیرد. شاید جدا کردن نکات مهم و کلیدی در ابتدا بسیار دشوار باشد اما قطعاً پس از مدتی خواهید توانست به راحتی این کار را انجام دهید. یادداشت برداری در حین مطالعه می تواند سبب افزایش میزان تمرکز شما نیز بشود. چون وقتی که از مطالبی که می خوانید و از نکات مهم آن یادداشت برداری می کنید، ذهنتان فرصت و مجالی برای فکرکردن به موضوع دیگری نخواهد داشت    .

2-2 مطالعه کتاب درسی
اصلی ترین منبع طراحان سؤال کنکور، کتاب درسی است. در سال های گذشته بارها شاهد طرح سؤالاتی از متن و تمرینات کتاب درسی بوده­ایم که نشان دهنده اهمیت کتاب درسی است. مطالعه کتب درسی در برخی از دروس که به درس های کتاب محور معروفند(مثل دین و زندگی، زبان و...) نیازی به توصیه ندارد. 

اما متأسفانه در بسیاری از درس های تمرینی(مثل ریاضی و فیزیک، ترسیم فنی و...) که نیاز به تمرین بیشتری دارند، کتاب درسی فراموش می شود. به دلیل اهمیت تمرینات در این درس ها، توصیه می کنم حتماً کتاب درسی را مطالعه کنید. در این مرحله هم لازم است تا شما از نکات مهم و کلیدی، یادداشت برداری کنید    .

2-3 تست آموزشی
تمرین و آشنایی با دیدگاه طراحان سؤال کنکور از اهداف مهم تست زنی به شیوه آموزشی است. به طور کلی،2 شیوه تست زنیوجود دارد.آموزشیوسنجشیتست زنی به شیوه آموزشی که باید بلافاصله بعد از مطالعه صورت گیرد، با هدف تکمیل فرآیند یادگیری صورت می گیرد. اما شیوه تست زنی، سنجشی با هدف کنترل میزان یادآوری است(یعنی می خواهیم کنترل کنیم که یادمان مانده است یا نه؟). تست زنی به شیوه آموزشی از مراحل بسیار مهمی است که در برخی از موارد جدی گرفته نمی­شود. در حالی که، همانطور که یاد گرفتن رانندگی نیازمند تمرین است، تسلط به مطالب و دروس نیز نیازمند تمرین است    .

تست زنی به شیوه آموزشی یعنی حل تمرین های تشریحی که دارای گزینه هستند. حل این تست ها باید با هدف یادگیری صورت گیرد. یعنی بعد از حل تست باید پاسخنامه تشریحی را نگاه کنید اگر آن را اشتباه حل کرده­اید، بعد از یاد گرفتن آن، باید دوباره حل تست مورد نظر را بنویسید    .

در این مرحله هم نوشتن نکات جدیدی که در پاسخنامه تشریحی وجود دارد، لازم است. یادتان باشد هدف شما تکمیل فرآیند یادگیری است. بنابراین اگر شما در این مرحله نمی­توانید به تعداد زیادی از تست ها پاسخ دهید، اشکالی ندارد و کاملاً طبیعی است. چون شما هنوز مطلب را یاد نگرفته­اید، اما کنار تست های مهم(که دوست دارید آن­ها را بعداً دوباره تکرار کنید) حتماً علامتی بگذارید تا بتوانید آن­ها را تفکیک کنید   .

2-4 خلاصه­نویسی (رسم نمودار فصل)
در این مرحله شما باید با استفاده از یادداشت برداری­هایی که در 3 مرحله قبل(مطالعه جزوه، کتاب و تست) داشته­اید، خلاصه­نویسی کل فصل را انجام دهید. بهترین نوع خلاصه­نویسی، دسته­بندی اطلاعات به شکل نموداری است.

موفقیت در آزمون کنکورنیازمند به کارگیری تمامی ابزارها و امکانات لازم است. بسیاری از داوطلبان کنکور علیرغم تلاش ها و مطالعه­های منظمی که در طول سال کنکور انجام می دهند، نتیجه دلخواه خود را به دست نمی­آورند. چرا که ازروش های صحیحاستفاده نمی­کنند. در واقع استفاده از روش صحیح مطالعه که مهمترین فعالیت در سال کنکور محسوب می شود به عنوان یکی از عوامل مؤثر در موفقیت، می تواند سبب بهبود رتبه و درصدهای ما در کنکور باشد. آنچه مسلم است این است که کسب رتبه مطلوب در کنکور نیازمند مطالعه و برنامه ریزی حرفه ایست و استفاده از روش صحیح مطالعه جز رفتارهای حرفه­ای محسوب می شود    .

قبل از اینکه به بررسی این روش بپردازیم، ذکر 2 نکته الزامیست: 

الف)هر یک از شما براساس مطالعه در 11 سال گذشته به روش و مراحلی از مطالعه عادت کرده­اید و با عمل به آن، به نتیجه نسبتاً مطلوبی هم رسیده­اید. همین که دروس سال سوم دبیرستان را با موفقیت گذرانده­اید، نشان از بازده ای روش های شما بوده است. امّا واقعیت این است که موفقیت در آزمون کنکور با سال­های پایه متفاوت است    .

سال کنکور 4 تفاوت اصلی با سال
­های پایه دارد:
1.حجم مباحث

2.نوع یادآوری (آزمون)

3.عامل رقابت

4.اهمیت نتیجه

بنابراین لازم است ما هم متناسب با تغییرات آزمون کنکور، روش مطالعه و برنامه ریزی را تغییر دهیم تا بتوانیم در کنکور به نتیجه دلخواه خود برسیم. تغییر و اصلاح روش مطالعه، یکی از این تغییرات لازم است. پس اگر روش زیر برایتان سخت و جدید بود و تصور کردید که باید با روش قبلی خود مطالعه کنید، بدانید که راحتی ما کم اهمیت تر از ابزارهای اصولی برای موفقیت است. در واقع، شاید شما با روش قبلی خود احساس آرامش و راحتی داشته باشید امّا آنچه سبب موفقیت شما خواهد شد، استفاده از روش های درست است    .

ب)توضیح این روش کمی طولانی به نظر می رسد امّا واقعاً انجام دادن آن، آنقدر هم طولانی نیست. نگران این نباشید که چگونه این روش طولانی را انجام دهم. در عمل شما خواهید دید که می توانید با کمی زمان بیشتر به نتیجه بسیار بهتری برسید    .

روش صحیح مطالعه این روش در دو مرحله  قبل از مطالعه و  در حین مطالعه قابل بررسی است    .

1.قبل از مطالعه

1-1 پیش خوانی
اولین و مهمترین مرحله مطالعه که معمولاً از آن غافل می شویم، پیش خوانی است. حتماً تا به حال پازل بازی کرده­اید. شما باید با چیدن قطعات مختلف در کنار هم یک تصویر را به دست آورید. اگر قبل از شروع بازی شما تصویر کلی که قراراست بسازید را دیده باشید قطعاً سریع تر و آسان­تر این کار را انجام می دهید    .

پیش خوانی با هدف دیدن تصویر کلی فصل یا بخش موردنظر، بسیار تأثیرگذار است. بررسی اجمالی فصل یا بخش موردنظر از طریق نگاه کردن به تصاویر، سرفصل­ها، عناوین، مطالب و قسمت هایی که با رنگ یا فونت متفاوتی نوشته­اند، می تواند کافی باشد. این کار باید 2 الی 4 دقیقه طول بکشد، نه بیشتر    !

1-2 سؤال­گذاری

امتحانات سال­های قبل را به خاطر دارید؟ یادتان می آید که در امتحانی به یک یا چند سؤال جواب نداده­اید و در جلسه امتحان هم هر چه به ذهنتان فشار آوردید، نتوانسته­اید به آن­ها پاسخ دهید. حتماً تا به حال این وضعیت را تجربه کرده­اید. اما بعد از امتحان، وقتی پاسخ آن سؤالات را از جزوه یا کتاب پیدا کرده­اید، برای مدت زمان بیشتری در ذهنتان باقی مانده است. علت این موضوع ایجاد گرسنگی ذهنی است. وقتی شما سؤالی در ذهنتان ایجاد می شود که برای مدتی فکرتان را مشغول می کند، ذهن شما دارای خلاء می شود و این باعث چسبندگی مطلب خواهد شد    .

حالا اگر می خواهید در حین مطالعه تمرکزتان افزایش یابد، کافی است بعد از مرحله پیش خوانی، از مطالبی که خوانده­اید، سؤال طرح کنید. هدف شما از طرح سؤال باید ایجاد کنجکاوی ذهنی باشد. این کنجکاوی ذهنی سبب افزایش میزان تمرکز شما در حین مطالعه می شود. یادتان باشد تمرکز در حین مطالعه(کلاس) حتماً با استفاده از روش های ایجاد تمرکز در حین مطالعه ایجاد نمی­شود و نیازمند اجرای دقیق مراحل قبلی است    .

سؤال­گذاری یکی از روش های ایجاد تمرکز در مطالعه یا کلاس است. البته اگر شما حوصله طرح سؤال ندارید، می توانید چند تست بزنید و با این کار در مورد بخش هایی از فصل یا درس، ایجاد سؤال کنید. ممکن است شما پاسخ این سؤالات را هیچگاه پیدا نکنید، اما این اصلاً مهم نیست. مهم این است که تمرکز و کنجکاوی شما در حین مطالعه افزایش یابد    .

2. مراحل در حین مطالعه

2-1 مطالعه جزوه
بعد از اینکه دبیر مربوطه، فصل یا بخش مورد نظر را تدریس کرد(یا اینکه بر حسب شرکت در آزمون، نوبت به مطالعه آن قسمت رسید) شما باید جزوه ای را که در اختیار دارید، مطالعه کنید. این کار باید 2 ویژگی مهم داشته باشد    :

-خواندن جزوه باید عمیق و مفهومیباشد یعنی همزمان با خواندن مطالب، به تفکر و تأمل بپردازید. مثلاً بعد از خواندن هر قسمت، یک علامت سؤال (؟) بگذارید و با دیدن هر فرمول، آن را به سرعت نپذیرید، قطعاً عمق مطالعه را افزایش خواهد داد    .

- از نکات کلیدی و مهم مطلبی که می خوانید،یادداشت برداری کنید. این کار باید بلافاصله بعد از خواندن هر نکته صورت گیرد. شاید جدا کردن نکات مهم و کلیدی در ابتدا بسیار دشوار باشد اما قطعاً پس از مدتی خواهید توانست به راحتی این کار را انجام دهید. یادداشت برداری در حین مطالعه می تواند سبب افزایش میزان تمرکز شما نیز بشود. چون وقتی که از مطالبی که می خوانید و از نکات مهم آن یادداشت برداری می کنید، ذهنتان فرصت و مجالی برای فکرکردن به موضوع دیگری نخواهد داشت    .

2-2 مطالعه کتاب درسی
اصلی ترین منبع طراحان سؤال کنکور، کتاب درسی است. در سال های گذشته بارها شاهد طرح سؤالاتی از متن و تمرینات کتاب درسی بوده­ایم که نشان دهنده اهمیت کتاب درسی است. مطالعه کتب درسی در برخی از دروس که به درس های کتاب محور معروفند(مثل دین و زندگی، زبان و...) نیازی به توصیه ندارد. 

اما متأسفانه در بسیاری از درس های تمرینی(مثل ریاضی و فیزیک، ترسیم فنی و...) که نیاز به تمرین بیشتری دارند، کتاب درسی فراموش می شود. به دلیل اهمیت تمرینات در این درس ها، توصیه می کنم حتماً کتاب درسی را مطالعه کنید. در این مرحله هم لازم است تا شما از نکات مهم و کلیدی، یادداشت برداری کنید    .

2-3 تست آموزشی
تمرین و آشنایی با دیدگاه طراحان سؤال کنکور از اهداف مهم تست زنی به شیوه آموزشی است. به طور کلی،2 شیوه تست زنی وجود دارد: آموزشی و سنجشی

 تست زنی به شیوه آموزشی که باید بلافاصله بعد از مطالعه صورت گیرد، با هدف تکمیل فرآیند یادگیری صورت می گیرد. اما شیوه تست زنی، سنجشی با هدف کنترل میزان یادآوری است(یعنی می خواهیم کنترل کنیم که یادمان مانده است یا نه؟). تست زنی به شیوه آموزشی از مراحل بسیار مهمی است که در برخی از موارد جدی گرفته نمی­شود. در حالی که، همانطور که یاد گرفتن رانندگی نیازمند تمرین است، تسلط به مطالب و دروس نیز نیازمند تمرین است    .

تست زنی به شیوه آموزشی یعنی حل تمرین های تشریحی که دارای گزینه هستند. حل این تست ها باید با هدف یادگیری صورت گیرد. یعنی بعد از حل تست باید پاسخنامه تشریحی را نگاه کنید اگر آن را اشتباه حل کرده­اید، بعد از یاد گرفتن آن، باید دوباره حل تست مورد نظر را بنویسید    .

در این مرحله هم نوشتن نکات جدیدی که در پاسخنامه تشریحی وجود دارد، لازم است. یادتان باشد هدف شما تکمیل فرآیند یادگیری است. بنابراین اگر شما در این مرحله نمی­توانید به تعداد زیادی از تست ها پاسخ دهید، اشکالی ندارد و کاملاً طبیعی است. چون شما هنوز مطلب را یاد نگرفته­اید، اما کنار تست های مهم(که دوست دارید آن­ها را بعداً دوباره تکرار کنید) حتماً علامتی بگذارید تا بتوانید آن­ها را تفکیک کنید    .

2-4 خلاصه­نویسی (رسم نمودار فصل)
در این مرحله شما باید با استفاده از یادداشت برداری­هایی که در 3 مرحله قبل(مطالعه جزوه، کتاب و تست) داشته­اید، خلاصه­نویسی کل فصل را انجام دهید. بهترین نوع خلاصه­نویسی، دسته­بندی اطلاعات به شکل نموداری است.